Askı topu kubbeli mekânlar­da (cami, mes­cit, türbe vb.) kubbenin ortasından sarkan zincirle­re asılı yada zincirlerin taşımış olduğu kandille­re bağlı küre, kürevî, konik ve yumurta biçiminde süslü toplara denir.

Askı topları, taş, seramik, çini, maden ve ahşap malzemeden içleri boş, süslü ola­rak yapılır. Mimari yapılarda dekoratif olarak yer almış olduğu benzer biçimde, sıra kandillerin asılmış olduğu yatay demir çubukların iki ucun­da dengeyi sağlamak için de kullanılır. Askılar Islâm mimarisinin dekoratif un­surlarından biri olup, ilk örnekleri taba­nı sivri, kürevî-konik şeklinde pişmiş topraktan içerisi boş olarak yapılmış, dış yüzeyi oyma ve kabartmalarla süs­lenmiştir. Anadolu Selçukluları’nda ka­fes benzer biçimde mermerden oyulmuş top şeklin­de askılar yapıldığı benzer biçimde gene kafese ben­zer top şeklinde işlemeli pirinç askılar da vardır.

İkinci Mahmud’un yumurta biçimindeelmas ue inci süsleme tuğrah askısı.(İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi)

Örnekleri

Askı toplarının seçkin örnekleri Konya Mevlâna Müzesi’nde görülmek­tedir. Osmanlı devrinde, top biçiminde Kütahya yapısı çini askılar, cami, mescit ve türbelerde kullanılmıştır. Devekuşu yumurtasının içerisi boşaltıldıktan son­ra, altın, gümüş, pirinç çemberlere sarı­larak askı şeklinde kullanılan örnekleri çoktur. Cami ve türbelerde, hatta saray ve köşklerde kullanılan bu tür askıların kıymetli taşlarla süslü olanları, tabanına inci püskül eklenenleri vardır.

İstanbul Topkapı Sarayı ve Türk ve Is­lâm Eserleri Müzesi’nde bu askı topla­rından örnekler bulunmaktadır. Askıla­rın camilerde sesi yansıttığı da söylen­mektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir