Bebeklerin tüm gıda ihtiyacı, bedensel, zihinsel ve ruhsal yönden gelişimi için ilk 6 ay yalnızca anne sütü yeterlidir. Bu sürede başka ek besinlere gerekseme yoktur. Altıncı aydan sonrasında, anne sütünün yanı sıra ek gıdalara başlanmalıdır.  Anne sütü ilk 6 ayda bebeğin ihtiyacının %100’ ünü, 6-12. ayda %50’ sini ve 12. aydan itibaren de %30’ unu karşılar. Tamamlayıcı beslenme kısaca ek besin devam ederken bebeğin anne sütüne 2 yıl yada daha uzun süre devam etmesi bebeğin güçlü olmasını ve sıhhatli gelişmesini sağlar.

Ek Gıdaya Geçiş (Tamamlayıcı Beslenme) Ne Süre Olmalı?

Anne sütü ile beslenme devam ederken 6. ayda (180 günlük) tamamlayıcı beslenmeye başlanır. Tamamlayıcı besinlere 4. aydan ilkin (26 hafta) başlanmamalıdır.  Ek gıdaya geç adım atmak ise gıda ögesi eksikliği ve gelişme ve gelişme geriliğine niçin olabilir.

“Bebeğimin Ek Gıdaya Hazır Bulunduğunu Iyi mi Anlarım?”

  • Oturduğunda başını dik tutmalı
  • Ötekiler yiyecek yerken ağzını açması
  • Başkalarının yediği yiyeceklere ilgi duyması
  • Sık sık anne sütü alması ve süratli acıkması

İyi Bir Ek Besin Iyi mi Olmalı?

Bilhassa demir, çinko, kalsiyum, C vitamini, A vitamini, folat başta olmak suretiyle enerji, protein ve vitamin-mineral açısından varlıklı olmalıdır. Oldukça sıcak/soğuk gıdalar olmamalı, bebek tarafınca kolayca tüketilmeli ve sevilmelidir. Hazırlanması kolay, kıvamı uygun gıdalar tamamlayıcı beslenme için uygundur.

Ek Gıdaları Zenginleştirmenin Yolları

  • Çorbalara protein, lif, vitamin ve mineral açısından varlıklı kaynaklardan kurubaklagiller, tahıllar ve sebzeler ilave edilerek gıda kıymeti artırılabilir.
  • Çorbalar yada muhallebiler süt, yoğurt ve benzeri besinlerle hazırlanabilir.
  • Kuru baklagil (nohut, mercimek, fasulye şeklinde) ya da sebze yemeklerine et, tavuk, balık eklenebilir.
  • Yiyeceklere zeytinyağı, öteki sıvı yağlar, tereyağı şeklinde yağlar eklenebilir.
  • Kuru meyve ve öğütülmüş kuruyemişler ekmek, muhallebi şeklinde besinlere ilave edilebilir.

Ek Gıdada Aylara Nazaran Kıvam, Sıklık ve Öğün Miktarı;

 

6. ay

  • Anne sütü devam etmeli.
  • Öğle ve akşam emzirme sonrası 1-2 tatlı kaşığı püre kıvamında başlanır. Her yeni besine azca miktarlarda başlanmalı ve her gün miktarı giderek artırılmalıdır.
  • Tek gıda ile başlanıp gıda toleransı 3-4 gün aralıklarla gözlenmeli ve ona nazaran yeni bir gıda grubu eklenmelidir.

Mesela sebze püresine başlandıktan sonrasında 5-7 gün içinde et eklenebilir.

  • Ek gıdaya geçişte çorba içirmek yanlıştır. Çorba kıvamının enerji ve gıda ögesi kıymeti fakirdir. Bu yüzden püre kıvamında beslemek önemlidir.
  • Çeşitli sebzeler ve meyveler eklemek, mikro gıda ihtiyaçlarının karşılanmasına büyük seviyede katkıda bulunur.

 

Günde En Azca 3 Değişik Renk Sebze ve Meyve!

7-8. ay

  • Anne sütü var ise devam etmeli.
  • Yumurta sarısı, sebzelerle zenginleştirilmiş omlet, beyaz peynir, zeytinyağı, domates rejime eklenebilir. Haşlanmış buğday, bulgur şeklinde tahıllar ve ev yapımı yoğurt tüketilebilir.
  • Et, tavuk, balık tüketilmelidir.
  • A vitamininden varlıklı gıdalar (havuç, ıspanak, balkabağı, kayısı, brokoli, koyu yeşil yapraklı sebzeler…) her gün tüketilmelidir.
  • Demir içinde ne olduğu yüksek sebzeler (havuç, kabak, ıspanak, taze fasulye, kereviz, brokoli, bezelye…) öğüne eklenebilir.

9-12. ay

  • Anne sütü var ise devam etmeli.
  • Bebek kendini beslemeyi öğrenmelidir. Ufak parçalara ayrılmış, bebeğin elle dokunabileceği besinler verilmelidir.
  • Kurubaklagillere başlanır ve tahıl çeşidi arttırılır.
  • Fırında kurutulmuş ekmek, haşlanmış sebze, meyve dilimi, sert peynir parçaları şeklinde gıdalar verilebilir.
  • Tam taneli tahıllardan yapılmış, yağlı tohum yada kuru meyve ile zenginleştirilmiş ekmek tüketilebilir.

 

12-24. ay

  • Ev yiyecekleri yemeye başlanmalıdır.
  • Aile sofrasına oturtulup gıdaları bebeğin seçim yapması sağlanmalıdır.
  • Meyve suları, kahve, aromalı süt, gazlı içecekler, enerji içeceklerinden kaçınılmalıdır.

Tamamlayıcı Beslenme Sürecinde Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Bebeğin beslenme düzeni ve uygunluğu olmalı.
  • Fındık, fıstık şeklinde sert öğünler öğütülerek tüketilmeli.
  • 1 yaşına kadar besinlere şeker, tuz, baharat eklenmemeli. Direkt şeker yerine taze ya da kuru meyvelerle tatlandırılabilir.
  • 1 yaşına kadar bal, süt, soya tüketilmemeli. İnek sütü, tamamlayıcı gıdalara azca oranda eklenebilir fakat ana içecek olarak tüketilmemelidir.
  • Glutende aile öyküsüne dikkat edilmeli. İlk haftalarda aşırı oranda tüketilmemelidir. 4. aydan azca, 7. aydan daha geç gluten girmemesine dikkat edilmeli.
  • Çay, kahve, şekerli ve gazlı içecekler şeklinde düşük gıda kıymetli içecekler tüketilmemeli.
  • Aile öyküsüne nazaran alerji yapma olasılığı yüksek besinler denenmemeli.
  • Tamamlayıcı gıdaları tüketilirken biberon kullanılmamalı. Kaşık ya da bardakla besleme yöntemi kullanılmalıdır.
  • Aşırı lifli besinler ve pişmemiş yulaf bebeğin iştahını ve demir, çinko emilimini azaltır, bundan dolayı dikkat edilmelidir.
  • Trans yağ ve doymuş yağ içinde ne olduğu yüksek gıdalar tüketilmemelidir.

Daha detaylı informasyon için WHO Dünya Sıhhat Örgütü’nün Tamamlayıcı Beslenme üstüne yayımladığı “Complementary Feeding” kitapçığını inceleyebilirsiniz.

Sıhhatli günler dilerim.

Diyetisyen Selvi TORUN

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir