İçindekiler

Soya Sütü Nedir?

Soya Sütü Iyi mi Yapılır?Evde Soya Sütü Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Soya Sütünün Gıda Değerleri ve Kalorisi

Soya Sütü Yararları Nedir?

Soya Sütünün Zararları ve Tüketimini Kısıtlayıcı Faktörler

Bir Diyetisyen olarak bu yazımda sizlerle; soya sütü nedir? Soya sütü yararları nedir? Kaç kalori? Zararları var mıdır? Soya sütü iyi mi yapılır benzer biçimde mevzuları paylaşacağım. Gelin beraber detaylı olarak inceleyelim.

Soya Sütü Nedir?

Günümüzde dünya nüfusunun süratli artışı ve naturel gıda kaynaklarının azalmasına bağlı olarak bitkisel ve hayvansal protein kaynaklarının geliştirilmesi ve alternatif seçenekler aranmaktadır. Bu açıdan soya fasulyesinin soya sütü ve mamulleri şeklinde işlenerek insan beslenmesinde protein deposu olarak kullanılması son yıllarda üstünde oldukça oldukca çalışılan konulardan biridir.

Bilhassa hayvansal protein kaynaklarına yönelik artan süt çeşitlerinde soya sütü de mühim bir yer tutmaktadır.

Anayurdu Doğu Asya ülkeleri olan Soya, en eski ziraat ürünlerinden biri olarak dünyanın birçok ülkesinde protein deposu olarak tüketilmektedir. Uzun seneler süresince hayvan yemi olarak kullanılan Soya’nın insan tüketimine sunulması 1950’lerden sonrasında olmuştur.

Soya’nın en mühim ürünlerinden önde gelen Soya sütü, soyanın emilmesi, öğütülmesi ve kaynatılmasıyla elde edilmiş nebat bazlı bir bitkisel süt türüdür. Bilhassa Uzak Doğuda, Çin’de uzun senelerdir bilinmekte ve evde hazırlanarak tüketilmektedir. Hatta dünyada bu kadar popüler hale ulaşmadan önce aromalı soya sütü çeşitleri (Kakaolu, kahveli, çikolatalı, çilek aromalı, kayısı aromalı vb.) Hong Kong, Tayvan ve Japonya’da marketlerde ticari olarak değişik isimlerle satılmaktadır.

Soya Sütü Iyi mi Yapılır?

Soya sütü, soya fasulyesinin suda bekletildikten bir süre sonrasında püre haline getirilerek süzülmesi ve elde edilmiş suyun kaynatılmasıyla yapılmaktadır. Bu kadar popüler hale gelmesiyle birlikte evde soya sütü yapımıyla ilgili tarifler de ortaya çıkmıştır. Ben de sizler için birkaç tarifi inceleyip genel bir tanım oluşturmak istedim.

Lüzumlu Malzemeler (1-1,5 litre Soya Sütü İçin):

  • 1 su bardağı soya fasulyesi (Sarı soya fasulyesi olursa daha iyi olur)
  • 1,5 litre su
  1. Ilk olarak soya fasulyesinin üzerine 3-4 su bardağı kadar su ekleyip oda sıcaklığında 12-24 saat kadar suda bekletiyoruz. Birçok tarifte beklemeye alma süresi bir güne kadar çıkıyor. Sadece fasulyenizin kalitesine bağlı olarak filizlenmelerin görüldüğü söylenmiş. Bu mevzuda dikkatli olun.
  2. Sonrasında suyu süzüp soya fasulyesini sudan geçirin, aşırı parçalamadan ovalayarak kabuklarını soyun. Hepsini soymak zor olabilir sadece kabukları çıkarttığınızda daha iyi bir tat ve doku elde edersiniz.
  3. Kabukları çıkarttıktan sonrasında soya fasulyesinin üstüne 5 su bardağı su ekleyip blenderdan geçiriyoruz. Bizim miktarlarımıza nazaran soya fasulyenizi ikiye bölerek blenderdan geçirebilirsiniz her seferinde 2,5 su bardağı su eklersiniz. Eğer blendırınız daha küçükse koyduğunuz soya fasulyesi miktarına nazaran suyu göz sonucu ilave edebilirsiniz.
  4. Sonrasında tülbent yada ince gözenekli bir süzgeç yardımıyla bu karışımı süzüp suyunu çıkartın. Kalan tortuyu başka tariflerde kullanmak için kenara alabilirsiniz.
  5. Çıkan suyu bir tencereye alarak 15-20 dakika kaynatın. Sevdiğiniz yoğunluğa nazaran pişirmeden ilkin bu karışıma yeniden su ilave edebilirsiniz. Kaynarken oluşan köpüğü uzaklaştırın.
  6. Soya sütünü ocaktan alıp soğuduktan sonrasında içine aroma vermek amacıyla vanilya tozu/özütü, tarçın, naturel tatlandırıcılar ilave edebilirsiniz.

Evde Soya Sütü Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Evde soya sütü yapılırken kesinlikle pişmeden tüketilmemelidir. Ne olursa olsun ısıl işleme maruz bırakılmalıdır.
  • Evde yaptığınız soya sütünü kapalı kapta buzdolabında 3-5 gün saklayabilirsiniz.

Soya Sütünün Gıda Değerleri ve Kalorisi

Bitkisel proteinler içinde iyi bir aminoasit dengesine haiz olması, Vegan beslenmeye ve Laktozsuz süt tüketimine alternatif olmasıyla Soya sütü daha tercih edilir olmuştur. İnek sütü ve laktozsuz sütle bileşim olarak karşılaştırması aşağıda verilmiştir.

Görüldüğü suretiyle soya sütünün 100 ml’sindeki kalori miktarı, Kalsiyum ve Fosfor değerleri inek sütü ve laktozsuz süte nazaran daha düşüktür. Bununla birlikte bitkisel kaynaklı olduğundan kolesterol içermemektedir.

Bileşen
Soya Sütü
İnek Sütü (Yağlı)
Laktozsuz Süt

Protein (g)
3,4
3,3
2,8

Kalori (kcal)
33
61
44

Yağ (g)
1,5
3,3
2

Kolesterol (mg)
0
14
12

Karbonhidrat (g)
2,2
4,7
4,7

Kalsiyum (mg)
21
119
120

Fosfor (mg)
48
93
101

Demir (mg)
0,8
0,1
0

Tiamin (mg)
0,08
0,04
0,05

Riboflavin (mg)
0,03
0,16
0,14

Niasin (mg)
0,2
0,1
0,1

Soya Sütü Yararları Nedir?

Ne olursa olsun bilmenizde fayda olan soya sütü yararları;

  • Yüksek proteine ve iyi bir aminoasit dengesine haizdir.
  • Bitkisel bazlı bir süt olduğundan kolesterol içermez. Meydana getirilen çalışmalarda soya proteinlerinin ve soya fasulyesinin bileşimindeki bazı maddelerin LDL kolesterol seviyesini mühim seviyede azaltma, HDL kolesterol seviyesini arttırma etkisiyle kalp hastalıklarını önleyici olduğu tespit edilmiştir
  • Soya sütü Laktoz içermez bu yüzden laktoz intoleransı yada hassasiyeti olan bireyler için iyi bir alternatiftir.
  • Meydana getirilen çalışmalarda soya yapısındaki isoflavinlerin antioksidan özelliği ile LDL oksidasyonunu önlemesi ve aynı bileşiklerin kan damarı fonksiyonları üstündeki pozitif yönde tesirleri olduğu bildirilmiştir.
  • Vegan ve Vejetaryen beslenmeye uygundur.
  • 100 ml’sinde ki kalori miktarı Badem, Keçi ,Koyun, İnek ve Laktozsuz süte nazaran daha düşüktür.

Soya Sütünün Zararları ve Tüketimini Kısıtlayıcı Faktörler

  • Soya fasulyesinin yapısında neredeyse %10 oranında bulunmakta olan suda çözünebilir karbonhidratların %5’ini sakaroz, %1’ini rafinoz ve %4’ünü stakiyoz oluşturmaktadır. Bahsedilen stakiyoz, öteki şeker türlerinden değişik olarak ince bağırsakta parçalanamamaktadır. Direkt kalınca bağırsağa geçen stakiyoz, buradaki bakteriler tarafınca parçalanarak bilhassa hidrojen, karbondioksit yada metan oluşturulmaktadır.
  • Bu sebeple mide krampı, bulantı ve diyare benzer biçimde bazı sindirim sistemi sorunları da meydana gelebilmektedir. Meydana gelen bu problem soya ve ürünlerinin direkt yada değişik besin çeşitlerinde ve yüksek oranlarda kullanımını kısıtlamaktadır. Üretim aşamasında enzim, enzim aktivitesine haiz mikroorganizmalar ve ıslatma yöntemleriyle bu tesir azaltılabilmektedir. Sadece evde meydana getirilen Soya sütü için bu mevzuda dikkatli olmakta yarar var.
  • Pişirilmiş soyanın insanlarda alerjik reaksiyonlara sebep olabildiği bilinmektedir. Alerjik reaksiyonun sertliği kişinin bünyesine ve hassasiyetine bağlı olarak değişebilir sadece alerjik olarak yatkınlığı olan bireylerin tek seferde aşırı oranda soya ve soya sütü tüketmesi önerilmez.
  • Soya sütündeki Kalsiyum miktarının  inek sütüne nazaran azca olması sebebiyle günlük Kalsiyum ihtiyacının karşılanması adına öteki Kalsiyum kaynaklarının tüketimine de ehemmiyet verilmelidir.
  • Soya sütünde bulunan fitatlar ve tuzlar vücutta demir, bakır, kalsiyum ve çinko benzer biçimde metal iyonlarıyla suda zor çözünen karmaşa bileşikler oluşturarak bunların vücut tarafınca emilimini güçleştirir ve böylece bu elementlerin yetersizliğine yol açabilirler. Hem de fitik asitler tiroid fonksiyonunda da bozukluğa yol açabilirler.
  • Soyada ve soya sütünde bulunan lipaz enzim aktivitesinin sebep olduğu belirgin fasulyemsi tat ve koku; arzu edilmeyen aromaya sebep olan daidzein ve genistein isminde isoflavin bileşikleri Soya sütünün tüketilebilirliğini azaltmaktadır.
  • Soya sütünde bulunan östrojen benzeri bir hormon olan fitoöstrojen, hormonla ilişkili kanserlerde, bilhassa de meme ve prostat kanserlerinde tesir gösterebilmektedir. Bu mevzuda meydana getirilen emek verme neticeleri tutarsız olsa da soya sütü ve soya ürünlerinin tüketiminin meme kanseri hücrelerinin büyümesini uyarabileceği ve ek olarak göğüs kanseri ilacı olan tomoksifenin etkinliğini azaltabileceği gözlenmiştir. Dolayısıyla bu ilacı alanların soya ürünü tüketmesi önerilmez ve bu tutarsız sonuçlar sebebiyle Soya ürünleri tüketimine yönelik tam anlamıyla bir tavsiye geliştirilememiştir.

Soya sütünün zararlarından biri de soya sütünde ve öteki soya ürünlerinde bulunan izoflavon denilen bir proteinle ilişkilidir. Çalışmalarda fazla izoflavon tüketiminin  hayvanlarda üstünde doğurganlığı azalttığı gözlenmiştir. Benzer şekilde 2008 senesinde meydana getirilen bir başka çalışmada, soya gıdalarını tüketmenin, sperm yoğunluğunu azalttığı görülmüştür.

Diyetisyen Büşra Solmaz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir